ข้อสังเกต “อาการท้องอืด” จากให้ อาหารสายยาง !อาการท้องอืดเป็นปัญหาที่พบบ่อยและต้องระวังมากครับ เพราะหากปล่อยไว้ผู้ป่วยอาจขย้อนอาหารจนสำลักลงปอด หรือทำให้กระเพาะอาหารบีบตัวผิดปกติได้
"จุดสังเกต" ที่ผู้ดูแลควรเช็กทุกครั้งก่อนและหลังให้อาหารครับ:
1. การสังเกตทางกายภาพ (ภายนอก)
ท้องตึงเปรี๊ยะ: เมื่อลองเอามือแตะหรือคลำที่หน้าท้อง จะรู้สึกว่าท้องแข็ง ตึง หรือบวมโนขึ้นมามากกว่าปกติ
เคาะแล้วมีเสียงโปร่ง: ลองใช้นิ้วเคาะที่หน้าท้องเบาๆ หากมีเสียง "ก๊อกๆ" เหมือนเคาะลูกแตงโม แสดงว่ามีลม (Gas) ในกระเพาะอาหารมาก
ผู้ป่วยมีอาการกระสับกระส่าย: ในผู้ป่วยที่พูดไม่ได้ เขาอาจจะแสดงออกด้วยการขยับตัวไปมา ดูไม่สบายตัว หรือหายใจหอบเหนื่อยขึ้นเนื่องจากท้องที่อืดไปดันกะบังลม
2. การสังเกตขณะให้อาหาร
ดูดเช็กอาหารค้าง (Gastric Residual): ก่อนมื้ออาหารถ้าดูดออกมาแล้วพบอาหารเดิมเหลือเกิน 100-150 ซีซี นั่นคือสัญญาณชัดเจนว่า "ไม่ย่อย" และ "ท้องอืด" แน่นอน
อาหารไหลช้าผิดปกติ: หากให้แบบปล่อยไหลตามแรงโน้มถ่วง (Gravity Feed) แล้วอาหารไหลช้ามากหรือหยุดไหล ทั้งที่สายไม่ได้พับหรือตัน อาจเกิดจากแรงดันในกระเพาะที่สูงเกินไป
3. อาการร่วมอื่นๆ
เรอมีกลิ่นอาหาร: มีลมดันขึ้นมาพร้อมกลิ่นอาหารมื้อเก่า
มีอาการขย้อน: เห็นอาหารหรือน้ำย่อยขย้อนขึ้นมาในสายยาง หรือเห็นผู้ป่วยทำท่าเหมือนจะอาเจียน
ผายลมหรือถ่ายอุจจาระไม่ออก: หากผู้ป่วยไม่ได้ถ่ายหลายวัน ลำไส้ที่เต็มไปด้วยอุจจาระจะดันกลับขึ้นมาทำให้กระเพาะอาหารอืดตามไปด้วย
💡 วิธีแก้ไขเบื้องต้นเมื่อพบอาการท้องอืด
หยุดให้อาหารทันที: ห้ามฝืนให้จนหมดมื้อเพราะจะยิ่งเสี่ยงต่อการอาเจียนและสำลัก
ดูดลมออก: ใช้ไซริงค์ต่อกับสายยางแล้วลองดูดเอาลมหรืออาหารที่ค้างออกมาเพื่อลดแรงดัน
จัดท่าทาง: ให้ผู้ป่วยนอนหัวสูง 30-45 องศา และอาจจะช่วยพลิกตะแคงตัวเบาๆ เพื่อช่วยให้ลำไส้เคลื่อนตัว
นวดท้องเบาๆ: (หากไม่มีแผลหน้าท้อง) ให้นวดวนตามเข็มนาฬิกาเบาๆ เพื่อกระตุ้นการขับลม
🚫 สาเหตุที่มักทำให้ท้องอืด (ควรเลี่ยง)
ให้อาหารเร็วเกินไป: เร่งดันไซริงค์แรงๆ เพื่อให้จบมื้อไวๆ
อากาศเข้าสาย: ปล่อยให้อากาศไหลตามอาหารเข้าไปในกระเพาะ (ควรไล่อากาศออกจากสายให้หมดก่อนให้)
อาหารเย็นจัด: ทำให้น้ำย่อยทำงานได้ไม่ดี
สูตรอาหารข้นเกินไป: ย่อยยากและค้างในกระเพาะนาน
